Auzo Paisaiak – El toldo verde & Gehiengoaren hiria

“Paisajes de Barrio” saioan eztabaidatuko dugu nola etxebizitza kolektiboa funtsezko elementua den hirietako auzoetako paisaiak eraldatzeko, beren proiektuekin eta praktikarekin fenomeno honen inguruan birflexionatu duten pertsonekin: Pablo Arboleda & Kike Carvajal “Toldo Verde: Postales de otro patrimonio” lanaren egileak eta Jonander Agirre eta Ander Gortazar Gehiengoaren hiria lanaren egileak.

Etxebizitza kolektiboko auzoetan bezala, biztanleek protagonismoa dute paisaiaren eraldaketan, beren eguneroko ekintzekin elkarrekin bizi garen hiri-paisaiaren parte den nortasuna sortzen joan baitaitezke.

Gainera, auzo-paisaia horri buruz hausnartu eta balioa emango diogu; izan ere, ez da postalen objektu izaten, eta, hala ere, hirien funtsezko nortasun-ezaugarria da.

Toldo Verde: Postales de otro patrimonio/ Pablo Arboleda & Kike Carvajal

Desarrollismo frankistaren testuinguruan, etxebizitza ugari eraiki ziren gure herriko hiri nagusien inguruetan. Hiri-ehun trinkoak, anodinoak bezain homogeneoak diren eraikinak, gaur egun arte aldatzen ari den Espainia bat identifikatzen duen paisaia. Pablo Arboleda arkitekto-ikertzaileak errealitate inperfektu hori ondare-klabean aurkezten digu, non “ondare” terminoak idealismorik ez duen, gizartea bere burua den bezala aitortzera gonbidatzen duen ispilu bihurtzeko. Aldi berean, Kike Carbajal argazkilariak beste hiri asko izan litekeen Madril dokumentatzen du, eta haren erraietatik imajinario komun bat azaleratzen da, “postal” kategoriara arraro ezagunak diren estanpak igotzen dituena. Bi autoreen uztarketaren ondorioz, introspekzio-ariketa aberatsa egin da gure hiriek dituzten paradoxei buruz, betiere errebindikazioaren eta zalantzan jartzearen artean oinarrituz. Hurbiletik inoiz begiratu ez dugunari buruzko ohar pausatu eta paseatua. Iraganaren narratibak Espainiaren irudi zabalagoa, zintzoagoa eta inklusiboagoa eraikitzen lagunduko duten keinuak behar ditu.

Pablo Arboleda (1985) Ikerketa Zientifikoen Kontseilu Goreneko (ILLA-CSIC) Hizkuntza, Literatura eta Antropologia Institutuko ikertzailea da. Arkitektoa da, eta Espainiako, Frantziako, Kanadako, Alemaniako eta Eskoziako hainbat unibertsitatetan ikasi eta lan egin du. Bertan, bere diziplinarteko profila sendotuz joan da ondare-ikasketekiko, hiri-ikasketekiko, geografiarekiko eta antropologia kulturalarekiko eta arte bisualekiko interesari esker. Bere ikerketa-ildo nagusiak “aurri modernoak” deiturikoak jorratzen ditu. Desindustrializazio- eta krisi-testuinguruetan abandonatutako espazioak dira, eta iragan asaldatuak halako lilura estetiko batekin bat egiten du orainaldian. Argazkigintzaz, bideogintzaz, komikigintzaz edo poesiaz elikatzen diren hogeita hamar bat argitalpen zientifikoren egilea da, eta bere lana sormenaren aldeko apustu sendoa da, akademiaz haraindiko publikoekin komunikatzeko estrategia gisa. Hilarri horretan, Toldo verde bere lehen liburua da, eta kultura- eta ondare-errealitate gisa ulertutako hiri-periferiara egindako lehen sarrera esplizitua.

Kike Carbajal (1976) Madrilen bizi den argazkilaria da eta argitaletxe handien, prentsa nazionalaren, aldizkarien, komunikazio korporatiboaren eta publizitatearen artean lan egin du. Genero dokumentalarekiko eta antropologia bisualarekiko duen pasioak Europan eta Afrikan fundazioetarako proiektu ugari egitera eraman du, ikus-entzunezko ekimenetan eta erakusketetan parte hartzera, eta, horrela, egunerokotasunetik suntsitzaileenera iristen diren gai ugari ikertzera. Haren begiradak Mozambikeko albinoen jazarpena, Kamerungo oihaneko Baka pigmeoen zein errefuxiatuen kanpamentuetako sahararren bizi-baldintzak, enpresa “puntocom” bateko langileen bizi-bilakaera, saltoki txikien desagerpena eta gure herrialdean animaliekin egiten diren festa basatiak jaso ditu. Kalea gara (Popurrit, 2017) bere lehen liburua izan zen, street photography klabean esplorazio bat hiriburuko biztanleei buruz; Toldo berdea berdina da, baina alderantziz.

Gehiengoaren hiria / Jonander Agirre & Ander Gortazar

Gehiengoaren hiria Pasaiako badiaren arkitekturaren inguruko gogoeta bat da. Pasaiako badia, espainiako desarrollismoaren garaian garatutako hiri zona askoren antzeran, itsusia dela esaten zaio. Liburuak Pasaiako eraikinen erradiografia bat egiten du eta itsustasunaren kontzeptua kolokan jartzen du, nostalgiaren inguruko gogoeta bat eginez. Lan hau, bere esentzian, inoiz balioan jarri ez den arkitektura bati omenaldi bat da.

Jonander Agirre Miquelez (Donostia, 1988) Escola Superior d’Arquitectura de Barcelona eta Stockholmgo Kungliga Tekniska Högskolanen ikasitako Arkitektoa da. Bere praktika 2010etik aurrera garatzen da, lan gehienak eragile desberdinekin elkarlanean garatzen dituela, hala nola beste arkitekto, artista, diseinatzaile, instituzio, komunikabide edo herri-mugimenduekin. Gaur egun proiektu desberdinetan dihardu lanean Donostian, AZPI Kultur Elkartetik.

Ander Gortazar Balerdi arkitektoa da. Euskal Herriko Unibertsitatean eta Institut  d’arquitectura avançada de Catalunya-n ikasi zuen, eta aditua da hirigintzan, lurralde antolamenduan eta mugikortasunean. RAZ bulegoaren sortzailea da, Jacek Markusiewicz-ekin batera, eta Hirigintza irakasle elkartua ere bada Euskal Herriko Unibertsitateko arkitektura eskolan. Mugikortasun multimodalari buruzko tesia idazten ari da Kataluniako Unibertsitate Politeknikoan.