Arkitektura Zineman: Distopiak

Euskadiko Arkitektura Institutuak 2026. urteari hasiera emango dio bere zine zikloaren bigarren edizioarekin, oraingoan distopiei eskainitako “Arkitektura zineman: Distopiak” izenburupean. Hiru saioak urtarrilean eta otsailean egingo dira, eta zuzeneko elkarrizketa ezartzen dute institutuko egungo “EU-topías OU-topías” erakusketarekin.

Zikloaren edizio berri honetan, kulturatik, zinematik eta dibulgazio arkitektonikotik gertu dauden pertsonek aukeratu dituzte filmak, eta, era batera edo bestera, distopiekin edo dibulgazio arkitektoniko eta zinematografikoarekin lotura duten pertsonek. 

Sarrera librea izango da  aurrez izena emanda hemen.

Urtarrilak 9: Mad Max Ukrainako kaleetan gauzatzen denean

Javier Espinosa Roblesek, El Mundo egunkariak Ukrainan duen berriemaile eta bidali bereziak, emango dio hasiera zikloari “Mad Max” filmarekin (George Miller, 1979). Mad Maxek mundu autosuntsitzaile bat erretratatatzen du. Australiako polizia mendekari batek motorzale-talde bortitz bat atxilotu nahi du.

Javier Espinosa Robles (Malaga, 1964ko apirilaren 18a) berriemaile berezia izan da 35 urtez, eta gatazken eta krisi humanitarioen estalduran espezializatu da. 20 gerretan egon da berriemaile bezala eta mundu osoko 120 herrialdetan baino gehiagotan lan egin du. 25 urtez Londres, Johannesburgo, Mexiko Hirian, Rabat, Jerusalem, Beirut, Bangkok eta Pekinen korrespontsala izan zen.

“Filmak distopia batean murgiltzen gaitu, non oraina pixkanaka hondatzen den. Ikuspegi horrek Ukrainako gatazkaren oihartzuna du; izan ere, gerrak eta fronteak hiri- eta landa-ingurunea eraldatu dituzte, eta degradazio-errealitate belikoa islatzen dute” – Javier Espinosa

2024ko otsailean gerra hasi zenetik, Ukrainako gizarteak bere burua babestu eta egokitu behar izan du. Espinosak urtarrilaren 9an aztertuko du Ukrainako hiriak nola aldatu diren errusiarren erasoei aurre egiteko, Mad Maxen irudi distopikoa gaur milaka ukrainarrentzat gauzatzeraino.

Urtarrilak 30: THX 1138, edo nola bizi garen dagoeneko ez-lekuetan

Zikloak urtarrilaren 30ean jarraituko du, Carmen Muñumer-en eskutik, THX 1138 filmaren proiekzioarekin. George Lucas zinemagile ospetsuaren lehen film luzea da THX 1138, eta XXV. mendeko mundu distopiko bat aurkezten digu, non bizitza lurpean garatzen den.

Soiltasunean eta minimalismoan oinarritutako estetika futurista garbi eta behin betiko zirraragarriarekin, filmak gaur egungo hiri eta gizarteei buruz eztabaidatzeko bidea ematen duten zenbait ideia azaltzen ditu, hala nola espazioen estandarizazio gero eta handiagoa, ez-lekuak, lanari soilik eskainitako bizitzaren alienazioa, kastrazio emozional eta intelektuala, edo helburu bakarra ekoizpena duen komunitate baten barneko indibidualtasunaren galera.

Lucasen filmak galdera deserosoak planteatzen ditu gaur egungo hiriei buruz: duela 50 urte baino gehiago zinemagileak irudikatu zituen espazio neutro eta deshumanizatu horietan bizi al gara?

Carmen Muñumer

Artearen Historian graduatua eta Zinematografiaren Historia eta Estetikan espezialista Valladolideko Unibertsitatean. Hainbat erakunde publiko eta pribatuetan egin du lan (Museo Patio Herreriano de Arte Contemporáneo Español, Fundación Joaquín Díaz, Musée Paul Valéry), hezkuntza-edukiak sortuz eta kultura-ekitaldiak programatuz.

“Ciudades sin lugar” liburuaren egilea da. Hiri-utopiak zientzia-fikzioan (Edizio asimetrikoak). Era berean, argitalpen kolektiboetan parte hartzen du eta Cinemanía aldizkariarekin eta beste hedabide digital batzuekin kolaboratzen du. Duela gutxi, Mugak 2025 Euskadiko Arkitektura Bienalaren 5. edizioan parte hartu du.

Otsailak 20: Gattaca, arkitekturak dilema etikoa azaltzen duenean

“Arkitektura zineman: distopiak” zikloa “Gattaca” (Andrew Niccol, 1997) filmarekin itxiko da Jorge Corrales-en eskutik. Hautespen genetikoko etorkizun honetan, eraikin korporatiboek, lan-espazioek eta hiri-diseinuak hizkuntza bisual bat sortzen dute, gizarte “baliodunen” eta “baliogabeen” artean banatutako hierarkiak islatzen dituena.

Vincent (Ethan Hawke) manipulazio genetikorik gabe jaio zen, eta Jeromeren (Jude Law) nortasuna ordezkatu behar du elite espazialera sartzeko.

Argazkia: Nines Minguez

Jorge Corrales

Madrilgo Idazle Eskolako gidoilari, idazle eta irakaslea. Filologia Hispanikoan lizentziatua eta ECAMen Gidoian diplomatua, Corralesek ehunka mila jarraitzaile ditu bere kontakizun zinematografikoak biralak egiten diren sare sozialetan.

“Eraikinek, lantokiek eta hirigintzak filmaren dilema etikoa azaltzeko hizkuntza sortzen dute: gizatasuna non bizi den”, adierazi du Corralesek film baten gainean, eta, haren arabera, zutabe bakoitza, korridore bakoitza eta lerro zuzen bakoitza adierazpen ideologiko bihurtzen ditu.